do góry

Historia uzdrowiska

Lecznictwo uzdrowiskowe w Inowrocławiu w 2015 roku świętowało 140-lecie. Dokładnie 4 maja 1875 roku doktor Zygmunt Wilkoński oraz prawnicy Oskar Triepcke narodowości niemieckiej i Samuel Hoeniger narodowości żydowskiej zarejestrowali w sądzie spółkę akcyjną „Solanki Inowrocławskie”.

Miesiąc później w skład spółki wchodziło 50 akcjonariuszy, posiadających 123 akcje. Pierwsze walne zgromadzenie akcjonariuszy odbyło się 10 czerwca 1875 roku. Spółką kierowali założyciele, a w skład rady nadzorczej weszli działacze społeczni: Lucjan Grabski, dr Teodor Rakowski, kupiec Juliusz Levy, dr Winkler, burmistrz Neubert i inni.

Spółka kupiła tereny przeznaczone pod uzdrowisko i zaczęła budować pierwszy gmach oraz zakładać park.

Solankę do kąpieli doprowadzano z warzelni soli przy ulicy Pakoskiej bezpośrednio do zakładu kąpielowego.

W 1880 roku przy ulicy Narutowicza został wybudowany dom kuracyjny, który nazwano dość szumnie „Nowym Światem”, w którym znajdowało się sanatorium PKP. W 1886 roku wzniesiono kolejny budynek z 15 wannami, w których leczyły się dzieci cierpiące na problemy reumatyczne.

W 1876 roku zbudowano pierwszy obiekt przeznaczony do kąpieli solankowych, wyposażony w 14 łazienek. W następnym roku oddano drugi budynek, znajdujący się w pobliżu stawu, w którym było 15 wanien do kąpieli solankowych dla dzieci. W 1915 roku w mieście założono pijalnię wód mineralnych.

Jeśli chodzi o kierunki leczenia, początkowo w Inowrocławiu kładziono nacisk na choroby reumatyczne, kobiece oraz skórne, a także wspomniany reumatyzm u dzieci.

Uzdrowisko było w pierwszych latach czynne tylko w sezonie letnim – od maja do października. Resztę czasu wykorzystywano na remonty, konserwację urządzeń oraz przygotowanie się do nowego sezonu.

Od początku miasto inwestowało w Park Solankowy. W okresie międzywojennym był on jeszcze niewielki, w stosunku do obecnego, bowiem miał ponad 16 hektarów, ale ozdabiały go piękne kwietniki, dobrze utrzymane trawniki i różnorodne gatunki drzew i krzewów.

Projektantem parku był Lucjan Grabski. To on osobiście opracował jego urządzenie, a za wzór przyjął układ z uzdrowisk niemieckich (dużo drzew i krzewów oraz małe trawniki). To także wtedy posadzono jesiony i czarne orzechy na ówczesnej Solbadstrasse, czyli obecnej ulicy Solankowej.

Już wtedy jedna z głównych atrakcji był stawek, w którym założono hodowlę karpi. Na terenie parku znajdowały się również zakłady kąpielowe dla kuracjuszy.

Spółka podupadła po śmierci Zygmunta Wilkońskiego. Towarzystwo akcyjne rozwiązano w kwietniu 1881 roku a budynki i park sprzedano magistratowi za 122 tysięcy marek.

W czasie zaborów uzdrowisko nie osiągnęło wielkiego rozwoju. Niemcom nie uśmiechało się inwestowanie w przedsiębiorstwo na terenie Polski. Woleli kierować środki na uzdrowiska w swoim kraju.

Dopiero po 1919 roku zaczął się rozkwit. We wspomnianym roku miało ono podczas sezonu 953 kuracjuszy, a liczba wykonanych zabiegów wynosiła 19.057.

W 1922 roku miasto otrzymało przydomek Inowrocław-Zdrój. Już dwa lata wcześniej miało swoją muszlę koncertową oraz powstawały nowe zakłady lecznicze. Choćby w 1925 r. powstał zakład kąpieli borowinowych.

W latach 1928-1929 powstał Zakład Przyrodoleczniczy, jedna z najbardziej monumentalnych i rozpoznawalnych budowli w Inowrocławiu, która istnieje pod dzień dzisiejszy. W 1930 roku powstało sanatorium Zakładu Ubezpieczalni Krajowej, który do wybuchy II wojny światowej uchodził za najbardziej komfortowy obiekt lecznictwa zdrojowego ubezpieczalni społecznych w Polsce.

Sanatorium działało już cały rok, więc należało rozbudowywać infrastrukturę. W 1938 r. oddano do eksploatacji nową kotłownię. Wcześniej zaczęły powstawać kioski z prasą i słodyczami oraz korty tenisowe, wypożyczalnia łodzi.

Powstanie uzdrowiska, usytuowanego na zachód od centrum miasta, pociągnęło za sobą powstanie nowej dzielnicy dla kuracjuszy, składającej się głównie z willi oraz luksusowych pensjonatów. Kuracjusze przybywający do Inowrocławia byli przecież przeważnie ludźmi dobrze sytuowanymi. Główną arterią była ulica Solankowa.

W okresie międzywojennym powstawały nowe pensjonaty i wille dla bogatych kuracjuszy, takie jak „Bajka”, „Patria” czy Ostoja” oraz „As”. Stawek w parku przedzielono mostkiem, a same Solanki rozbudowano w kierunku dzisiejszego Rąbina, tworząc tzw. Nowe Solanki, dzięki czemu park miał już ponad 40 hektarów.

W międzywojniu Solanki stały się w Polsce bardzo modnym miejscem, w którym wypadało być. Słynęły ze znakomitej opieki leczniczej i dlatego ściągały ówczesnych VIP-ów, wśród których byli choćby premier Władysław Grabski, generałowi Władysław Sikorski i Józef Haller, prezydent Warszawy Stefan Starzyński czy znakomity biegacz Janusz Kusociński, który leczył się u nas po ciężkiej kontuzji i do sportu pozwolił mu wrócić trafny tok leczenia zalecony przez doktora Stanisława Suszczyńskiego.

Rosła liczba kuracjuszy. W 1925 roku było ich 3280 (wykonano ponad 62 tysiące zabiegów), a już trzy lata później 5693 (102,5 tys. zabiegów).

Po 1930 roku nastąpiło zahamowanie działalności inwestycyjnej w Solankach, ale było to skutkiem ogólnego kryzysu w państwie. Mimo tego, uzdrowisko prowadziło normalną działalność w zakresie usług leczniczych i nigdy nie stanęło w obliczu bankructwa. Było również miejscem wielkich zjazdów naukowych, jak VII Powszechny Zjazd Higienistów Polskich (wrzesień 1939) czy I Polski Zjazd Przeciwreumatyczny (wrzesień 1930).

Po wojnie uzdrowisko zaczęło ulegać przeobrażeniom, jak wiele innych dziedzin życia w czasach PRL. Uszkodzenia budynków po wojennej zawierusze były niewielkie, ale znacznie gorzej było jeśli chodzi o wyposażenie sal.

Pierwszy sezon kuracyjny zaczął się jednak już w maju 1945 roku. Uzdrowiskiem kierował, podobnie jak przed wojną, Czesław Bydałek. Początkowo znaczną część leczących się stanowili polscy i radzieccy żołnierze oraz repatrianci.

W 1951 roku sezon uzdrowiskowy wydłużono na cały rok. Były też inne nowości. Inowrocław był podobno pierwszym uzdrowiskiem, który wprowadził obowiązkową gimnastyczkę leczniczą pod kierunkiem instruktora wychowania fizycznego.

Zmieniła się też struktura klientów Solanek. Przed wojną byli nimi ludzie majętni, po 1945 roku stali się nimi tzw. ludzie pracy, szczególnie ci zatrudnieni w uciążliwych dla zdrowia warunkach.

W latach 1972-1973 do aptek wprowadzono nowy lek - „solankę gorzką”, która leczyła choroby przewodu pokarmowego.

Zaczęły też powstawać nowe uzdrowiska. W 1963 r. Zarząd Główny Związku Zawodowego Pracowników Energetyki wybudował dom wczasowy, który po 2 latach przekształcony został w sanatorium „Energetyk”. W 1975 r. oddano do użytku sanatorium „Modrzew”, a w 1980 r. „Metalowiec” (dzisiejsza „Oaza”). Powstawała również cała infrastruktura kulturalno-rozrywkowa, bowiem kuracjusze po zabiegach chcieli się bawić. Przebudowywano również sanatorium PKP.

W latach 80. w Solankach działało 5 dużych sanatoriów – państwowe, „Kolejowe”, „Energetyk”, „Metalowiec” i „Modrzew”. W 2008 r. sanatorium „Kolejowe” zmieniło nazwę na „Przy Tężni”. Rok później „Metalowiec” zmienił nazwę na „Oaza”. W 2010 roku państwowe uzdrowisko kupił inowrocławski przedsiębiorca, Tadeusz Chęsy.

Przygotowując informację korzystano z pozycji: „Dzieje Inowrocławia tom 1” (praca zbiorowa, PWN, 1978), „Dzieje Inowrocławia tom 2” (praca zbiorowa, PWN, 1982), „Z dziejów lecznictwa z Inowrocławiu. Część pierwsza do roku 1939” (Piotr Strachanowski, PSZOZ, 2007)

image Budynek zakładu przyrodoleczniczego w okresie międzywojennym
image Fragment parku zdrojowego, w którym wypoczywają kuracjusze
image Budynek, w którym kuracjusze korzystają z kąpieli borowinowych – 20-lecie międzywojenne
image Zakład borowinowy
image Muszla koncertowa w parku, wtedy jeszcze bardzo mała
image Dawniej w solankowym stawie można było pływać łódkami
image Wnętrze gabinetu zabiegowego. Widoczne urządzenie do „biczy szkockich”. Można było się wystraszyć
image Panorama ulicy Solankowej w latach międzywojennych